Advokatska kancelarija Stevanović iz Bijeljine pokrenula je pred Ustavnim sudom Republike Srpske postupak ocjene ustavnosti Zakona o Privrednoj komori Republike Srpske, odnosno odredbe kojom se propisuje obavezno članstvo svih pravnih lica upisanih u sudski registar.
Inicijativa je podnesena u ime privrednika iz Bijeljine koji se suočavaju sa masovnim tužbama od strane Komore, a koje zastupaju advokati Vesna i Miloš Stevanović te Božana Simić.
Osporavaju član 3. stav 3. Zakona kojim je propisano da pravna lica članstvo u Komori stiču automatski – samim upisom u sudski registar, bez posebne izjave volje.
Napominju da zakon definiše Privrednu komoru Republike Srpske kao nevladinu, samostalnu, stručno-poslovnu i neprofitnu javno-pravnu asocijaciju privrednih subjekata, ali da istovremeno propisuje obavezno članstvo za sve novoosnovane pravne subjekte.
„Sloboda udruživanja, prema ustavnom i međunarodnom standardu, ne podrazumijeva samo pravo da se neko udruži, već i pravo da se ne bude primoran na članstvo. Upravo taj „negativni aspekt“ slobode udruživanja nalazi se u središtu ove inicijative“, navode iz Advokatske kancelarije Stevanović.
Napominju da obavezno članstvo automatski podrazumijeva i obavezu plaćanja članarine, a da ona ima obilježja parafiskalnog nameta, jer se pravnim licima nameće novčana obaveza mimo njihove volje, a sredstva se uplaćuju organizaciji koja nije budžetski organ.
Zbog toga oni postavljaju pitanje postoji li dovoljan javni interes za takvu obavezu, da li je mjera nužna u demokratskom društvu te da li postoje blaža rješenja kao što je dobrovoljno članstvo, podsticaji, drugačiji model finansiranja.
„Obavezno članstvo u jednoj privilegovanoj organizaciji može dovesti u pitanje poslovnu autonomiju privrednih subjekata, pluralizam u organizovanju privrede te zabranu stvaranja monopolskog položaja. Privredni subjekti, prema ustavnim principima tržišne privrede i slobodnog preduzetništva, imaju pravo da sami odluče da li će svoje interese zastupati samostalno, kroz druga udruženja ili putem komore“, smatraju u ovoj advokatskoj kancelariji.
U inicijativi AK Stevanović se poziva i na direktnu primjenu Evropske konvencije o ljudskim pravima, koja prema Ustavu Bosne i Hercegovine ima prioritet nad zakonima.
Navode da Evropski sud za ljudska prava u svojoj praksi dosljedno štiti negativni aspekt slobode udruživanja, naročito u situacijama kada je riječ o interesnim organizacijama koje nemaju snažnu regulatornu funkciju.
Očekuju da će odluka Ustavnog suda Republike Srpske imati dugoročne posljedice po model organizovanja privrede i finansiranje komorskog sistema u Republici Srpskoj