Svjetski dan hipertenzije obilježava se svake godine 17. maja, a ustanovila ga je Svjetska liga za borbu protiv hipertenzije (World Hypertension League) sa ciljem podizanja svijesti o značaju prevencije, ranog otkrivanja i pravilnog liječenja povišenog krvnog pritiska. Ovaj datum predstavlja priliku da se građani podsjete da je hipertenzija jedan od vodećih faktora rizika za nastanak srčanih i moždanih udara, ali i drugih ozbiljnih oboljenja, te da se redovnim kontrolama i zdravim životnim navikama mogu spriječiti brojne komplikacije. Ovogodišnji slogan glasi: „ZAJEDNO KONTROLIŠIMO HIPERTENZIJU: REDOVNO MJERITE KRVNI PRITISAK, POBIJEDITE TIHOG UBICU.“
Detaljno o artrijskoj hipertenziji piše dr Darko Pejić, specijalista interne medicine.
ARTERIJSKA HIPERTENZIJA je hronična i najčešće asimptomatska bolest, zbog čega se često naziva „tihi ubica“. Nedijagnostikovana i neliječena, postepeno dovodi do oštećenja krvnih sudova, srca, mozga i bubrega.
Osnovni ciljevi pri procjeni pacijenta sa hipertenzijom su:
-utvrđivanje vrijednosti i stepena povišenog krvnog pritiska,
-otkrivanje sekundarnih oblika hipertenzije,
-procjena ukupnog kardiovaskularnog rizika, drugih faktora rizika, oštećenja ciljnih organa i pridruženih oboljenja.
Prema vrijednostima krvnog pritiska razlikuju se:
-optimalan krvni pritisak: <120 / <80 mmHg,
-normalan: 120–129 / 80–84 mmHg,
-visokonormalan: 130–139 / 85–89 mmHg,
-hipertenzija I stepena: 140–159 / 90–99 mmHg,
-hipertenzija II stepena: 160–179 / 100–109 mmHg,
-hipertenzija III stepena: >180 / 110 mmHg,
-izolovana sistolna hipertenzija: >140 / <90 mmHg.
Krvni pritisak pokazuje izrazitu varijabilnost tokom dana i noći, naročito kod hipertenzivnih osoba. Arterijska hipertenzija je često udružena sa drugim hroničnim bolestima i faktorima rizika.
Ateroskleroza i arterijska hipertenzija često se javljaju zajedno. Prema podacima Svjetske zdravstvene organizacije, više od 17 miliona ljudi godišnje umre od bolesti aterosklerotskog porekla, poput ishemijskih bolesti srca i mozga.
Šećerna bolest i hipertenzija takođe su značajno povezane, pa je hipertenzija 1,5 do 3 puta češća kod osoba sa dijabetesom. Kod tipa II šećerne bolesti hipertenzija se može javiti čak i prije pojave hiperglikemije.
Hipertrigliceridemija i hipertenzija često su dio metaboličkog sindroma, dok su hiperholesterolemija, hipertenzija, dijabetes i pušenje poznati kao „smrtonosni kvartet“ zbog izrazito visokog rizika od koronarne bolesti.
Prekomjerna telesna masa i gojaznost snažno su povezane sa hipertenzijom, kao i prekomjeran unos alkohola i pušenje. Kod dugogodišnjih pušača bilježi se porast sistolnog i dijastolnog krvnog pritiska, dok fizička aktivnost ima važnu ulogu u očuvanju zdravlja krvnih sudova i srca i može doprinijeti prevenciji i kontroli hipertenzije.
ESENCIJALNA (PRIMARNA) HIPERTENZIJA razvija se postepeno i često bez simptoma. Tegobe se najčešće javljaju tek sa oštećenjem vitalnih organa i razvojem komplikacija. Mogući simptomi su jutarnja glavobolja, vrtoglavica, šum u ušima i nesigurnost pri hodu.
SEKUNDARNE HIPERTENZIJE su rjeđe i imaju poznat uzrok. Mogu biti:
-bubrežnog porijekla,
-endokrinog porijekla,
-izazvane drugim stanjima ili lijekovima.
Arterijska hipertenzija javlja se kod 6–8% trudnica i predstavlja jedan od najčešćih uzroka komplikacija tokom trudnoće, porođaja i postpartalnog perioda. Kod trudnica povećava rizik od srčane, bubrežne i jetrene insuficijencije, cerebrovaskularnih insulta, kao i usporenog razvoja ploda.
NA TOK I PROGNOZU BOLESTI, pored stepena hipertenzije, utiču i životno doba, pol, poremećaj masnoća u krvi, pušenje, gojaznost, dijabetes, kao i oštećenja srca, krvnih sudova i bubrega.
ZA PRAVILNO POSTAVLJANJE DIJAGNOZE potrebno je izvršiti više mjerenja krvnog pritiska uz poštovanje pravila mjerenja. Pacijent najmanje sat vremena prije mjerenja ne bi trebalo da puši niti pije kafu, a prije mjerenja treba da miruje najmanje pet minuta. Potrebno je uraditi dva mjerenja u razmaku od tri do pet minuta, a kod starijih osoba, dijabetičara i osoba sa ortostatskim tegobama pritisak mjeriti i u stojećem položaju.
Krvni pritisak kod odraslih osoba sa optimalnim vrijednostima kontroliše se jednom u dvije godine, dok osobe sa normalnim ili visokonormalnim pritiskom treba da ga kontrolišu jednom godišnje. Kod osoba sa hipertenzijom kontrole su češće i određuju se prema procjeni ljekara.
KUĆNO MJERENJE KRVNOG PRITISKA ima veliki značaj jer daje realniji prikaz vrijednosti tokom svakodnevnih aktivnosti. Vrijednosti veće od 135/85 mmHg pri kućnom mjerenju ukazuju na hipertenziju.
Važnu ulogu u regulaciji krvnog pritiska ima PROMJENA NAČINA ŽIVOTA.
Preporučuju se:
-prestanak pušenja,
-redukcija tjelesne težine,
-smanjen unos soli,
-pravilna ishrana,
-ograničen unos alkohola,
-redovna fizička aktivnost.
Promjena životnih navika može značajno doprinijeti regulaciji krvnog pritiska, često uz efekat sličan farmakološkoj terapiji.
U LIJEČENJU ARTERIJSKE HIPERTENZIJE KORISTE SE:
-ACE inhibitori,
-beta blokatori,
-diuretici,
-blokatori kalcijumskih kanala,
-blokatori angiotenzin II receptora.
(bndan.com)